|
cfbf/0fLo gu/jf;L
bfh"efO{ tyf lbbLalxgLx?
xfdLn]
lj/f6gu/ pkdxfgu/kflnsfsf] rf}yf] gu/ kl/ifbdf jfrf u/]
cg"?k g} cfh xfdL oxf+x?sf] ;dIf gful/s
a8fkq
-Citizen
Charter_
lnP/ pkl:yt ePsf 5f} . gu/kflnsf4f/f k|bfg ul/g] ;]jf ;"ljwfsf]
ls6fg ul/ tf]lsPsf] ;dofjlw leq l56f] 5l/tf] 9+uaf6 gu/jf;Lx?nfO{
;]jf pknAw u/fpg] p2]Zon] xfdLn] of] gful/s a8fkq hf/L u/]sf
5f}. o;af6 gu/jfl;x?nfO{ lagf s"g} emGem6 ;]jf k|fKt ug{ ;Sg'x'g]5 eGg] laZjf; xfdLn] lnPsf
5f} . gu/kflnsf4f/f gu/jfl;x?n]
k|fKt ug]{ ;Dk"0f{ ;]jf / ;'ljwfsf] ;dofjlw o;df ls6fg ug{ ;lsPsf]
5}g . of] xfd|f] klxnf] k|of; xf] . xfdLn] clxn] JoSt ul/Psf
k|ltj4tfx? sfof{Gjog ug{df gu/jf;Lx?sf] klg ;xof]u / ;b\efj
cTofjZos x"G5 / Tof] lj/f6gu/ pkdxfgu/kflnsfn] ;bf em}
k|fKt ug]{ ck]Iff /fv]sf] 5 .
lj/f6gu/
pkdxfgu/kflnsfn]
gu/jf;Lx?sf] gfddf hf/L
u/]sf]
gful/s a8fkq
(Citizen
Charter)
gful/stf
k|df)f kq k|flKtsf nflu M
p=d=g=kf= df l;kmfl/; dfu ubf{
b]xfosf k|df0fkqx? cfjZos x'g] / pQm k|df0fx? ;+sng u/L
lgj]bg lbPdf lgj]bg btf{ ePsf] ;don] a9Ldf % 306fleq l;kmfl/;
pknAw x'g]5 .
cfjZos kg]{ sfuhftx?
-k|dfl0ft k|ltlnlk t/ cfjZos ePdf ;Ssn ;d]t b]vfpg" kg]{5
._
!= c:yfO{ gful/stfsf]
k|ltlnlk . 6f]nL btf{ g+= ==================
-geP lktfsf] gful/stfsf]
k|dfl0ft k|ltlnlk jf 3/ kl/jf/sf ;gfvt ug]{
JolQmsf] gful/stf k|df0f kqsf] k|ltlnlk, lajflxt eP kltsf]
gful/stfsf] k|ltlnlk / lajfx btf{ k|df0f kq _
s= sfg b]lvg] xfn}
lvr]+sf] kmf]6f] @ k|lt - k'?if eP 6f]kL nufPsf] _
v= cWoog/t jf cWoog ;dfKt
u/]sf] JolStsf] xsdf hGd ldlt v'n]sf] ljBfnosf] k|df0f kqsf]
k|ltlnlk .
u= cGo JolStsf] xsdf hGd
ldlt pNn]v ePsf] k|df0f kqsf] k|ltlnlk . -h:t}MhGd s'08nL
cfbL_
@= a;fO{ ;/fO{ u/L cfPsf]
eP a;fO{ / ;/fO{sf] k|df0f kqsf k|ltlnlk .
#= hUufwgL k|df0f k"hf{sf]
k|ltlnlk .
$= a}jflxs ;DaGw c+lus[tsf]
nflu ljjfx btf{ k|df0f kqsf] k|ltlnlk .
%= hGd btf{ k|df0f kqsf]
k|ltlnlk .
^= d[To' btf{ k|df0f kqsf]
k|ltlnlk .
&= a}jflxs c+lus[tsf] gful/stfsf]
nflu ljb]zL gful/stf Tofu]sf] jf TofUg sf/jfxL
rnfPsf]
k|df0f . -h:t}M kqfrf/ u/]sf] kqsf] af]wfy{ skL / kq k7fPsf]
cflwsf/Ls k|df0f_
*= rfn" cf=j= ;Ddsf]
p=d=g=kf=
nfO{ ltg"{kg]{ ;Dk"0f{ s/ / z'Ns lt/]sf] k|df0f .
s'g} JolStn] s;};+u gftf
k|dfl0ft ul/kfpmF elg lgj]bg lbPdf ;fy tkl;n adf]lhdsf
k|df0fx? k]z ePdf gftf k|dfl0ft lgj]bg btf{ ePsf] ldltn]
a9Ldf # lbg leq -;h{ldg ug'{kg]{ ePsfn]_ pknAw u/fOg]5 M
cfjZos kg]{ sfuhftx?-
-k|dfl)ft k|ltlnlk t/ cfjZos ePdf ;Ssn ;d]t b]vfpg" kg]{ %_
klt klTg, afj" %f]/f, cfdf
%f]/f aLr k}t[s h]yf, gfd;f/L, a}b]lzs k|of]hg tyf kfl/jfl/s
k]G;g gfd;fl/sf nflu gftf k|dfl)ft ubf{ kltsf] d[To" ePsf]
/x]% / klt ;+u klTg /
%f]/f %f]/Lx?n] gftf k|dfl)ft ug"{ k/]df M
1=
kltsf] d[To" btf{ k|df)f kq .
2=
klTgsf] g]kfnL gful/stf k|df)f kqsf] k|ltlnlk .
3=
aflx/ lhNnf jf uf=lj=;=, g=kf= sf] gful/stf k|df)f kqeP a;fO{
;/fO{ k|df)f kq.
4=
-;f]X_ aif{ pd]/ k"u]sf] eP %f]/f jf %f]/Lx?sf] gful/stf
k|df)f kqsf] k|ltlnlk, pd]/ gk"u]sf] xsdf hGd btf{ k|df)f kq
.
5=
xfn} lv+r]sf] kf;kf]^{ ;fOhsf] kmf]^f] 4,4 k|lt .
6=
nfnk"hf{sf] k|ltlnlk .
7=
k]G;g/x?sf] xsdf k|of]hg x]/L ;+o"Qm kmf]^f] .
8=
k]G;g/x?sf] xsdf gfd, g+Da/, /]Gs, kb, klTgsf] gfd b]lvg]
k]G;g k^fsf] k|ltlnlk ;+nUg /fVg" kg]{ .
9=
lktfsf] d[To" ePsf] %f]/fn] lktf;+u gftf k|dfl)ft ug"{kbf{
lktfsf] d[To" btf{sf] k|df)f kq %f]/fx?sf] k|df)f kqsf]
k|ltlnlk ;+nUg /flv ;DalGwt j*fsf j*fWoIf sf] l;kmfl/; ;fy
g=kf= sfof{nodf lgj]bg u/]df cfjZos hf+ra"em Pj+ %fgljg ul/g]%
.
10=
rfn" cf=j= ;Ddsf] g=kf= nfO{ ltg"{kg]{ ;Dk")f{ s/ / z"Ns lt/]sf
k|df)f .
;/hldg tyf cGo hf+ra"em ubf{
cfjZos kg]{ k|df)f ;+u ;DalGwt s]xL s"/fx? c:ki^
pBf]u :yfkgf
l;kmfl/; b]lvg cfPdf gftf k|dfl)ft k|df)f kq lbg g=kf= afWo
x"g]%}g .
·
#/ gS;fkf; ;DaGwdf M
hDdf nfUg] lbg 25, -klRr;_ - b]xfodf pNn]lvt r/)f / k|s[ofdf
;DalGwt JolQm lgwf{l/t ;dodf pkl:yt eO{ lgwf{l/t sfo{sf nflu
;xof]u k"/ofPdf dfq _ . ;fj{hlgs labfsf lbgx? jfx]s .
cfjZos kg]{ sfuhftx?
-k|dfl)ft k|ltlnkL t/ cfjZos ePdf ;Ssn ;d]t b]vfpg" kg]{% ._
1=
gS;f ;]^ tLg - ^«]l;ª k]k/df Ps / ;f]sf] kmf]^f] slk b"O{
yfg _
2=
dfnkf]t sfof{nosf] /lhi^«];g kmf/d - /flhgfdf _ .
3=
hUuf wgL k|df)f k"hf{ - nfn k"hf{ _ . tNnf yk ePdf k"/fgf]
gS;f
4=
rfn" cf=j= sf] dfnkf]t - lt/f] _ lt/]sf] /l;b .
5=
#/ lgdf{)f ul/g] hUufsf] ls=g+= k|i^ b]lvg] gfkL zfvfsf]
k|dfl)Ft gS;f .
6=
;DalGwt JolQmsf] gful/stfsf] k|df)f kq . af^f] v"n]sf] gS;f
jf k|df)f
7=
rfn" cf=j= ;Ddsf] g=kf= nfOé ltg"{kg]{ ;Dk')f{ s/ / z"Ns lt/]sf]
k|df)f .
ckgfpg" kg]{ k|s[of /
r/)fx? M
¨
klxnf] lbg M
o; g=kf= sf] s/ zfvfaf^ pknJw gS;f :jLs[tL lgj]bg kmf/fddf
pNn]lvt Joxf]/f k|i^ ?kdf e/L pk/f]Qm pNn]lvt sfuhftx? ;+nUg
/fvL of]hgf zfvfdf k]z ug]{ / lgwf{l/t z"Ns a"emfO{ btf{ u/fpg]
.
¨
bf]>f] lbg M ;DalGwt j*f ;ldltsf] sfoféno ;DalGwt JolQmn] ;Dks{ /flv ;+lwof/sf]
gfddf 15 lbg] ;'rgf ^f+;sf nflu ;xof]u k"/ofpg] .
pGgf;f}
lbg M
;'rgf ^f+; ePsf] 15 lbg ;Dd ;DalGwt JolQmx?n] s"g} ph"/ jfh"/
gk/]df ;'rgf ^f+; ePsf] ldltn] 16 cf}+ lbgsf lbg gu/kflnsfsf]
gS;f kf; pkzfvfdf ;DalGwt JolQmn] ;Dks{ /fvL ;/hldg sfo{df
af]nfpg" kg]{ JolQm÷;+:yfnfO{ af]nfpg tyf ;/hldg ;+u ;DalGwt
cGo sfo{sf nflu cfjZos ;xof]u k"/ofpg] .
¨
klRr;f} lbg M
;/hldgdf s"g} cj/f]w gcfPdf jf ljjfb ph"/L gk/]df o; g=kf=
sf] gS;f kf; pkzfvfdf ;Dks{ /flv k|yd r/)Fsf] lgdf{)f sfo{ :jLs[ltsf]
k|df)f lng" kg]]{% / clg dfq lgdf{)f sfo{ z"? ug""{ kg]{% .
cGoyf k|rlnt P]g lgod cg";f/ ;hfosf] efuL x"g" kg]{% .
¨
k|fKt :jLs[lt cg";f/sf]
k|yd r/)fsf] sfo{ ;DkGg eP kZrft o; gu/kflnsfsf] gS;f kf;
pkzfvfdf ;Dks{ /flv gS;f :jLs[lt cg";f/ lgdf{)f sfo{ eP
gePsf] ;DalGwt k|fljlwsaf^ lgl/If)f u/fpg" kg]{% .
¨
o; gu/kflnsfsf] gS;f kf;
pkzfvfdf ;Dks{ /fvL k|fljlwsaf^ k]z ePsf] lgl/If)f
k|ltj]bgdf :jLs[t gS;f / lgdf{)f sfoédf s"g} q"^L gePsf]
kfO{Pdf dfq bf]>f] r/)fsf] lgdf{)f sfo{sf] nflu :jLs[lt
k|fKt x"g]% / ;f]xL cg";f/ lgdf{)f sfo k"gM z"? ug"{ kg]{% .
¨
lgdf{)f sfo{ ;DkGg eP kZrft
k"g ;f]sf] hfgsf/L o; gu/kflnsfsf] gS;f kf; pkzfvfdf u/fpg"
kg]{% / #/ lgdf{)f sfo{ ;DkGg k|df)f kq k|fKt ug"{ kg]{% .
¨
#/ lgdf{)f sfo{ ;DkGg
k|df)f kqsf] cfwf/df dfq gu/kflnsfn] vfg]kfgL ljB"t cflb
h:tf zx/L ;"ljwf pknJwtfsf nflu l;kmfl/; pknJw u/fpg] % .
gf]^ M :jLs[t gS;f ljkl/t
lgdf{)f sfo{ ePsf] kfOéPdf k|rlnt sfg'g adf]lhd sf/jfxL ugé
g=kf= jfWo x"g]% .
·
#/ hUuf gfd;f/Lsf] l;kmfl/;
M
g=kf= df #/ hUuf gfd;f/L
l;kmfl/; dfu ubf{ b]xfosf k|df)fx? cfjZos x"g] / pQm k|df)fx?
;+nUg u/L lgj]bg lbPdf lgj]bg btf{ ePsf] ;don] a(Ldf 2 lbg
leq #/ hUuf gfd;f/L l;kmfl/; kq pknJw x"g]% .
cfjZos kg]{ sfuhftx?
-k|dfl)ft k|ltlnkL t/
cfjZos ePdf ;Ssn ;d]t b]vfpg" kg]{%_
1=
;DalGwt j*f ;ldltsf] l;kmfl/; . -;Ssn_
2=
d[tssf] d[To" btf{sf] k|df)f kq . -d[To"af^ eP_
3=
d[ts ;+usf] gftf k|dfl)ftsf] k|df)f kq .
4=
;DalGwt JolQmsf] gful/stfsf] k|df)f kq . -j)*faf^ eP j)*f kq_
5=
hUuf wlg k|df)f k"hf{ . -nfn k"hf{_
6=
rfn" cf=j= sf] dfnkf]t -lt/f]_ lt/]sf] /l;b
7=
rfn" cf=j= ;Ddsf] g=kf= nfO{ ltg"{ kg]{ ;Dk')f{ s/ / z"Ns lt/]sf]
k|df)f .
·
#/ hUuf d'Nof+sg M
g=kf= df #/ hUuf d'Nof+sg
dfu ubf{ b]xfosf k|df)Fx? cfjZos x"g] / pQm k|df)fx? ;+nUg
u/L lgj]bg btf{ ePsf] ;don] a(Ldf 2 lbg leq d'Nof+sg kq
pknJw x"g]% .
cfjZos kg]{ sfuhftx?
-k|dfl)ft k|ltlnkL t/
cfjZos ePdf ;Ssn ;d]t b]vfpg" kg]{%_
1= hUuf wlg k|df)f k"hf{ .
-nfn k"hf{_
2= rfn" cf=j= sf] dfnkf]t -lt/f]_
lt/]sf] /l;b .
3= #/ eP gS;f kf; k|df)f kq
.
4= ;DalGwt JolQmsf] gful/stfsf]
k|df)f kq .
5= rfn" cf=j= ;Ddsf] g=kf=
nfO{ ltg"{ kg]{ ;Dk')f{ s/ / z"Ns lt/]sf] k|df)f .
6= ;DalGwt j*f ;ldltsf] ls^fgL
l;kmfl/; . -;Ssn_
·
la^f}/L
hUuf gfd;f/L M
-/flhgfdf, as;kq, c+zj)*f cflbaf^ xs x:tfGt/)f eO{ gfd;f/L
ug"{ k/]df_ g=kf= df la^f}/L hUuf gfd;f/L dfu ubf{ b]xfosf
k|df)Fx? cfjZos x"g] / pQm k|df)fx? ;+nUg u/L lga]bg lbPdf
lga]bg btf{ ePsf] ;don] a(Ldf 2 lbg leq la^f}/L hUuf gfd;f/L
x"g]5 .
cfjZos kg]{ sfuhftx?
-k|dfl)Ft k|ltlnkL t/ cfjZos ePdf ;Ssn ;d]t b]vfpg" kg]{%_
1= dfnkf]t sfof{noaf^ kf;
ePsf] /flhgfdf, -/lhi^«]zg_ kq jf j)*f kq jf xs x:tfGt/)f
kq .
2= ;DalGwt JolQmsf] gful/stfsf]
k|df)F kq .
3= hUuf wlg k|df)f k"hf{ .
-nfn k"hf{_
4= rfn" cf=j= sf] dfnkf]t -lt/f]_
lt/]sf] /l;b .
5= rfn" cf=j= ;Ddsf] g=kf=
nfO{ ltg"{ kg]{ ;Dk')f{ s/ / z"Ns lt/]sf] k|df)F .
·
la^f}/L hUuf gfd;f/L M
-d[To"ePsf sf/)f gfd;f/L / bf=vf= ug"{ k/]df_
g=kf= df la^f}/L hUuf gfd;f/L
/ bf=vf= dfu ubf{ b]xfosf k|df)fx? cfjZos x"g] / pQm k|df)fx?
;+nUg u/L lgj]bg lbPdf ;/hldg ubf{ s"g} lvrnf] gePdf lgj]bg
btf{ ePsf] ldltn] a(Ldf 20 lbg -;/hldgsf nflu ;'rgf k|dflzt
ug"{ kg]{ / ;f]sf] Dofb 15 lbg x"g] x"bf_ leq la^f}/L hUuf
bf=vf= / gfd;f/L x"g]% .
cfjZos kg]{ sfuhftx?
-k|dfl)ft k|ltlnkL t/ cfjZos ePdf ;Ssn ;d]t b]vfpg" kg]{%_
1= d[tssf] d[To" btf{
k|df)f kq .
2= d[ts ;+usf] gftf
k|dfl)ftsf] k|df)f kq .
3= ;DalGwt JolQmsf] gful/stfsf]
k|df)f kq .
4= hUuf wlg k|df)f k"hf{ .
-nfn k"hf{_
5= rfn" cf=j= sf] dfnkf]t -lt/f]_
lt/]sf] /l;b .
6= rfn" cf=j= ;Ddsf] g=kf=
nfO{ ltg"{ kg]{ ;Dk')f{ s/ / z"Ns lt/]sf] k|df)f .
·
jf?)f
oGqM
s"g} :yfgdf cfunflu ePsf]
va/ kmf]g g+= 40111 df jf cGo s"g} dfWodaf^ k|fKt ePdf 5 ldg]^
leq jf?)f oGq ;DalGwt :yfgdf k|:yfg ug]{% .
·
of]hgfsf] k]ZsL km:of}{^ M
pkef]Qmf ;ldlt dfkm{t ;+rfng
x"g] of]hgfx?sf] k]ZsL km%\of}{^sf nflu tkl;ndf pNn]v
ePsf sfuhft b"?:t u/L k]z x"g cfPdf k]z ePsf ldltn] 10 lbg
leq km%\of}{^ ul/g]% .
1= l:^d]^sf] kl/lw leq /xL
ePsf] lgdf{)f sfo{sf] lan ef}r/x? - lan ef}r/ k%fl* ;ldltsf]
%fk / b:tvt x"g"kg]{%
_ .
2= lgdf{)f sfo{ ;DkGg ePsf]
j*f ;ldltsf] /fo kq .
3= pkef]Qmf ;ldltsf] lg)f{o
k|ltlnkL .
4= ;+emf}tf adf]lhd
pkef]Qmf ;ldltn] Joxf]g"{ kg]{ /sd jf hg >dbfgsf] :ki^ km]xl/:t
.
·
gfdy/ ;+zf]wg l;kmfl/; M
g=kf= df l;kmfl/; dfu ubf{
b]xfosf k|df)fx? cfjZos x"g] / pQm k|df)fx? ;+nUg u/L lga]bg
lbPdf lga]bg btf{ ePsf] ldltn] a(Ldf tLg -3_ lbg -;/hldg ug"{
kg]{ ePsfn]_ leq l;kmfl/; pknJw u/fOg]% .
cfjZos kg]{ sfuhftx?
-k|dfl)Ft k|ltlnkL t/
cfjZos ePdf ;Ssn ;d]t b]vfpg" kg]{%_
1= ;DalGwt JolQmsf] gful/stf
k|df)f kqsf] k|ltlnkL .
2= gfdy/ km/s k/]sf] ;DalGwt
sfuh .
3= rfn" cf=j= ;Ddsf] g=kf=
nfO{ ltg"{ kg]{ ;Dk')f{ s/ / z"Ns lt/]sf] k|df)F .
·
pBf]u
:yfkgf l;kmfl/; M
g=kf= df pBf]u :yfkgfsf
nflu l;kmfl/; dfu ubf{ b]xfosf k|df)fx? cfjZos x"g] / pQm
k|df)fx? ;+nUg u/L lgj]bg lbPdf lga]bg btf{ ePsf] ldltn]
a(Ldf tLg -3_ lbg leq -;/hldg ug"{ kg]{ ePsfn]_ l;kmfl/; kq
pknJw x"g]% .
cfjZos kg]{ sfuhftx?
-k|dfl)Ft k|ltlnkL t/
cfjZos ePdf ;Ssn ;d]t b]vfpg" kg]{%_
1= #/]n" tyf ;fgf pBf]u
sfof{nosf] kq .
2= rf/ lsNnfsf ;lwof/x?sf]
lnlvt ;xdlt / ;DalGwt j*f ;ldltsf] l;kmfl/; .
3= ;DalGwt JolQmsf] gful/stfsf]
k|df)f kq .
4= pBf]u :yfkgf ug{ :yfgsf]
hUuf wlg k|df)f k"hf{ -nfn k"hf{_ / #/ ePdf gS;f kf;
k|df)f kq .
5= rfn" cf=j= ;Ddsf g=kf=
nfO{ ltg"{kg]{ ;Dk')f{ s/ / z"Ns lt/]sf] k|df)f .
·
d[To" k|dfl)Ft -036 ;fn
eGbf cufl*sf]_
g=kf= df gu/kflnsf leq
a;f]af; u/]sfx? dWo]af^ s;}sf] d[To" gu/kflnsf leq g} ePsf]
/x]% eg] ;f]sf] k|dfl)ft dfu ubf{ b]xfosf k|df)fx? cfjZos
x"g] / pQm k|df)fx? ;+nUg u/L lga]bg lbPdf lga]bg btf{
ePsf]f ldltn] a(Ldf tLg -3_ lbg leq -;/hldg ug"{ kg]{ ePsfn]_
l;kmfl/; kq pknJw u/fOg] % .
cfjZos kg]{ sfuhftx?
-k|dfl)Ft k|ltlnkL t/
cfjZos ePdf ;Ssn ;d]t b]vfpg" kg]{%_
1= ;DalGwt JolQmsf] gful/stfsf]
k|df)f kq .
2= rfn" cf=j= ;Ddsf] g=kf=
nfO{ ltg"{kg]{ ;Dk")f{ s/ / z"Ns lt/]sf] k|df)f .
·
a;f]af; k|dfl)ft l;kmfl/; M
g=kf= df a;f]af; k|dfl)Ftsf
nflu l;kmfl/; dfu ubf{ b]xfosf k|df)fx? cfjZos x"g] / pQm
k|df)fx? ;+nUg u/L lga]bg lbPdf lga]bg btf{ ePsf] ldltn]
a(Ldf tLg -3_ lbg leq -;/hldg ug"{kg]{ ePsfn]_ l;kmfl/; kq
pknJw u/fOg]% .
cfjZos kg]{ sfuhftx?
-k|dfl)Ft k|ltlnkL t/
cfjZos ePdf ;Ssn ;d]t b]vfpg" kg]{%_
1= ;DalGwt JolQmsf] gful/stfsf]
k|df)F kq .
2= rfn" cf=j= ;Ddsf] g=kf=
nfO{ ltg"{ kg]{ ;Dk')F{ s/ / z"Ns lt/]sf] k|df)f .
·
hGd ldlt k|dfl)ft l;kmfl/;
-036 ;fn eGbf cufl* hGd]sf]_
g=kf= df gu/kflnsf leq
a;f]af; u/]sfx? dWo]af^ s;}n] hGd ldlt k|dfl)ftsf] l;kmfl/;
dfu ubf{ b]xfosf k|df)fx? cfjZos x"g] / pQm k|df)fx? ;+nUg
u/L lga]bg lbPdf lga]bg btf{ ePsf] ldltn] a(Ldf tLg -3_ lbg
leq -;/hldg ug"{ kg]{ ePsfn]_ l;kmfl/; kq pknJw x"g]% .
cfjZos kg]{ sfuhftx?
-k|dfl)Ft k|ltlnkL t/
cfjZos ePdf ;Ssn ;d]t b]vfpg" kg]{%_
1= ;DalGwt JolQmsf] gful/stfsf]
k|df)F kq .
2= kf;kf]^{ ;fO{hsf] xfn;fn}
lvr]sf] kmf]^f] .
3= rfn" cf=j= ;Ddsf] g=kf=
nfO{ ltg"{ kg]{ ;Dk")f{ s/ / z"Ns lt/]sf] k|df)f .
·
/fhZj c;"nL sfof{no ;do ;Dd
x"g]% . o;df pNn]lvt ePsf s"/fx? afx]ssf lgj]bgx? b"O{
ah];Dd / z"s|af/sf xsdf afX ah];Dd btf{ ePdf ;f]lx lbg b]lv
sfo{ k|ls|of cufl* a(fO{g]% . 5
·
lj/f^gu/ pk-dxfgu/kflnsf, ;fem]bf/L ljsf; ;ldlt
ufp+-gu/ cGt/ ;DaGwnfO{ bl/nf] ?kdf ljsf; ug{ /)fgLlt th{"df,
of]hgf th{"df, Aoj:yfkg, ;+rfng, cg"udg, ljZn]if)F Pj+ lbuf]
cfly{s ljsf; ug{ gu/kflnsf tyf ahf/ ljsf; s]Gb|sf] Ifdtf /
bIftfnfO{ ;"b[( Pj+ ;Ifd agfpgsf nflu ufp+-gu/ ;fem]bf/L
ljsf; sfo{qmd 21, h]i& 2055 b]lv ;+rfng ul/Psf] xf] . of]
sfo{qmd ;+rfng ug{ Ps ;xof]uL ;+u&g :yfkgf u/L sfo{ ;+rfng
e}/x]sf] % . o;sf] sfof{Gjog kIfdf Ps ;ldlt / lg)F{o kIfdf
Ps ;fem]bf/L ljsf; ;ldlt lgdf{)f eO{ gu/df sfo{qmd ;+rfng ;xof]uL
;+u&gaf^ ;d"bfo kl/rfng k|s[of$f/f ;+rfng eO/x]sf] % .
xfn;Dd o; sfo{qmdsf] dfWodaf^ lgDgfg";f/ If]qx?df sfo{ eO{/x]sf]
hfgsf/L u/fp+b} ;Dk')F{ gu/jf;Lx?df o; sfo{qmdaf^ kmfObf
lng"x"g cg"/f]w ul/G% .
s= gu/ ;'rgf k|)FfnL
(Urban Information System)
ufp+-gu/ ;fem]bf/L ljsf; sfo{qmdn] ufp+-gu/ cGt/ ;DaGwdf
cfwfl/t ljsf; k|of;x? ug]{ kl/kf^Lsf] :yfkgf ug{ ufp+ gu/sf]
;fdflhs tyf cfly{s cGt/;DaGw af/] gu/ :t/df ;'rgf k|)FfnLsf]
ljsf; ul/Psf] % . o;} qmddf dlxgf cufj} gu/kflnsfåf/f
#/w"/L, Aoj;foL tyf jf*{af^ ;+slnt tYof+sx?nfO{ sDKo'^/df
e/L k|zf]wg u/L gu/ ;'rgf s]Gb| (Urban Information Centre)
df /flvPsf] % . cfjZos k/]sf avt gu/jf;L tyf ;+# ;+:yfx?n]
pQm ;'rgfsf] k|of]u ug{ ;Sg"x"g]% .
v= ;xeflutfTds gu/ of]hgf tyf cg"udg
k|s[of (Participatory Municipality
Planning & Monitoring Process)
:yfgLo txaf^ lg)F{o ePsf] of]hgf a(L k|efjsf/L / lbuf] x"g]
x+"bf sfo{qmdn] ljs]Gb|Ls/)fsf] l;$fGt cg"?k tNnf] lgsfoaf^
dflyNnf] lgsfo (Bottom up) sf] of]hgf th"{df tyf cg"udgsf]
kl/kf^L a;fNgsf nflu gu/kflnsfdf ;xeflutfTds gu/kflnsf ljsf;
of]hgf tyf cg"udg k|s[ofsf] z?jft e};s]sf] % . o; k|s[ofdf ^f]n
^f]ndf ul&t ePsf ^f]n÷j:tL ;+:yf÷;+u&g dfkm{t cf-cfkm\gf ^f]nsf
of]hgf agfO{ jf*{df k&fpg] tyf jf*{ dfkm{t gu/kflnsf
uO{ gu/ ljsf; of]hgf agfpg] sfo{ x"G% . gu/kflnsfsf] cfkm\gf]
cfGtl/s >f]taf^ gk"Ug] of]hgfsf] xsdf lhNnf ljsf; ;ldlt
dfkm{t /fli^«o of]hgf cfof]udf ;d]t k&fOG% . cfkm\gf] ^f]nsf]
;d"lrt ljsf; ug{fsf nflu ;Dk')F{ gu/jf;Lx?nfO{ ;xeflutfTds
gu/kflnsf ljsf; of]hgf tyf cg"udg k|s[ofdf ;xefuL x"gsf nflu
cg"/f]w ul/G% .
u= gu/kflnsfnfO{ Aoj:yfkgdf ;xof]u
(Management Support to
Municipality)
gu/kflnsfsf] ;+:yfut / Aoj:yfklso Ifdtfdf ;"b[(Ls/)f u/L gu/kflnsfsf]
ufp+ gu/ cGt/ ;DaGwnfO{ bl/nf] kfg{ cfjZos ;]jf tyf ;"ljwfx?
l;#| Pj+ k|efjsf/L ?kdf kl/rfng ug]{ p@]Zon] gu/kflnsfsf]
Ifdtf a[l$ ub{$ .
#= ;d"bfo kl/rfng
(Community Mobilisation)
sfo{qmdn] gu/ Pj+ u|fdL)F ahf/ s]Gb|sf] ^f]n txdf ^f]n ljsf;
;+:yfx? :yfkgf ug{ ;xof]u ul/ ;d"bfo kl/rfngåf/f ^f]n ljsf;
sfo{x? ;+rfng ug{ pTk|]l/t ub{% . tL ;+:yfx?sf] ;+:yfut
Ifdtf, jrt / ;Lk clea[l$ u/L ^f]n af;Lx?nfO{ ^f]n ljsf;sf
nflu cfkm\gf] ;d:of cfkm} klxrfg ug]{ sfo{df pgLx?nfO{ :jfjnDaL
/ ;zQm agfpg sfo{df ;xof]u e}/x]sf] % .6
1= C)f ;"ljwf
(Credit Facilities)
^f]n ljsf; ;+:yfsf pBdLx?nfO{ Aofkf/L sfo{x?df ;d'xut ?kdf
Go'gtd 5 hgf ;b:ox?nfO{ clwstd 25 xhf/ ga(\g] u/L ;fdflhs
lwtf]sf cfwf/df C)F k|bfg ul/G% . o;sf nflu cfkm\gf] ^f]ndf
:yflkt ^f]n ljsf; ;+:yfsf] ;b:o x"g clgjfo{ &flgG% .
2= aLp k'+hL
(Seed Grant)
k|ToIf ?kdf Aofkfl/s nIo gePsf / gfkmf cfh{g gug]{ ;fd"bflos
;fdflhs k'jf{wf/ ljsf;df nfut ;xeflutf (Cost Sharing) sf
cfwf/df aLp k+'hL nufgL ul/G% . o; ;"ljwf lngsf nflu ^f]n
ljsf; ;+:yfsf] u&g clgjfo{ dflgG% .
3= tflnd
(Training)
Aofkfl/s Pj+ ;fd"bflos pBd Aoj;fo / k|of;x?df cfjZostf cg"?k
ahf/ Aoj:yfkg, pBd ;+rfng jf ljz]if k|sf/sf cGo tflndx? ul/G%
. ^f]n ljsf; ;+:yfdf cfj$ eO{ pBd ljsf;sf nflu tflnddf efu
lnO{ cfkm\gf] pBdlzntf a(Fpg gu/jf;Lx?nfO{ cg"/f]w ul/G% .
4= k|ljlw x:tfGt/)F
(Technology Transfer)
sfo{qmd cGtu{t ;+rflnt Aofkfl/s Pj+ ;fd"bflos k|of;sf] ;kmntfsf]
nflu cfjZos k|ljlw ;DalGw tflnd klg ul/G% .
ª= ;fem]bf/L ljsf; sfo{qmd
(Public Private Partnership Programme)
gu/kflnsf, lghL If]q, u}/ ;/sf/L ;+:yf ;xsf/L tyf ^f]n ljsf;
;+:yfx? aLr ;dGjo ul/ gu/ Pj+ u|fdL)f ahf/ s]Gb|sf] ;fdflhs,
cfly{s / cGo k'jf{wf/ ljsf;sf nflu oL ;+:yfx? aLr ;fem]bf/L
ljsf;df klg ;xof]u ub{% . o; sfo{af^ :yfgLo lgsfo / lghL
If]q aLr cfk;L ljZjf; / sfo{ut Pstf ljsl;t e} cf}Bf]lus Pj+
Aofkfl/s ljsf;sf nflu lghL If]qnfO{ ;+nUg / kl/rfng u/fpg]
jftfj/)f ;[hgf eO{ ufp+-gu/ ;DaGwsf] ;d'lrt ljsf; x"g ;Sg] %
.
r= u|fld)f >lds ;DaGw
(Rural Labour Linkage)
ufp+ / gu/sf] ;d'lrt ;DaGw lj:tf/sf nflu u|fld)F If]qsf
ljBdfg k/Dk/fut k]zfdf ;+nUg blnt ju{sf >ldsx?nfO{ gu/ Pj+
u|fld)f ahf/ If]qdf cjl:yt pBf]u / Aofkf/;+u ;DaGw lj:tf/sf
nflu sfo{qmdn] plrt jftfj/)f ;[hgf ug{sf ;fy} yk ;xof]u ub{%
. o;sf nflu ;fem]bf/L ljsf; ;ldltdf ;Dks{ /flv kmfObf p&fpg
x"g cg"/f]w ul/G% .
%= dfgjLo ;+;fwg ljsf;
(Human Resource Development)
ufp+ gu/ ;DaGwnfO{ dha"t kfg{ sfo{qmdn] gu/kflnsf tyf
u|fld)F ahf/ s]Gb|sf kbflwsf/L, sd{rf/L, ^f]n ljsf; ;+:yfsf
;b:o tyf Aoj;flos ;+# ;+u&gx?nfO{ tflnd, cjnf]sg e|d)F tyf
ljljw dfWodaf^ dfgjLo ;+;fwg ljsf;df ^]jf k"/\ofpg] sfo{ e}/x]sf]
% .
gf]^ M pk/f]Qm adf]lhdsf
;a} sfdx? sfof{nodf gu/ k|d"v, pk k|d"v P+j ;DalGwt sd{rf/Lx?
pkl:yt ePsf cj:yfdf dfq tf]lsPsf] ;dodf ;DkGg x"g]5 . |